Lokale ondernemers houden het water stromend in West-Oeganda
29 sept 2026 · Leestijd: 4 min
Of een school op het platteland over vijf jaar nog schoon water heeft, hangt niet alleen af van hoe goed een nieuw watersysteem is gebouwd. Ook na afloop van een project moet de gemeenschap zelf een watervoorziening kunnen onderhouden en repareren. Daarom staat ondernemerschap centraal in WASH, Learn & Share, het programma dat Made Blue financiert in de districten Kabarole en Bunyangabu in West-Oeganda.
gebrek aan onderhoud na afloop van het project
Onderzoek over de functionaliteit van waterpunten op het platteland is ontnuchterend. Volgens een grootschalige studie uit 2024 was naar schatting 23% van de drinkwaterpunten buiten werking. Een ouder grootschalig literatuur- en dataonderzoek naar gegevens over handpompen in 47 landen maakte destijds een gelijkwaardige schatting: in Sub-Sahara-Afrika is op enig moment ongeveer één op de vier handpompen buiten werking.
Ze wijzen beiden op een structurele oorzaak: aandacht voor onderhoud op de lange termijn is vaak een bijzaak, maar essentieel voor langdurige toegang tot schoon water.
De lokale markt voor WASH-diensten versterken
WASH, Learn & Share brengt water, sanitatie en hygiëne naar 18 basisscholen met zo’n 12.500 leerlingen en naar 36 omliggende gemeenschappen met ongeveer 51.000 inwoners. Elke school krijgt een regenwateropvangtank, een gendersensitief toiletgebouw, handwaspunten en een plan om het onderhoud te financieren.
Naast de hardware bouwt het programma aan de lokale markt die alles draaiende houdt. Dat deel ligt bij WASEU, de Water and Sanitation Entrepreneurs Association Uganda. WASEU werd in 2015 opgericht als brancheorganisatie die kleine lokale ondernemers helpt een WASH-bedrijf op te zetten, uit te bouwen en overeind te houden. Daarnaast zet de organisatie zich in voor een beter ondernemersklimaat in Oeganda.
Inventarisatie voor blijvende impact
WASEU begon met luisteren. De organisatie bracht 50 WASH-ondernemers in 13 steden en subdistricten in kaart: afvalinzamelaars, metaalbewerkers, zeepmakers, beerputruimers, pompmonteurs en schoonmaakbedrijven.
Met die ondernemers organiseerde het programma in oktober 2024 een hackathon in Fort Portal. Dat leverde negen prototypes op, waarvan er drie startkapitaal kregen: een hygiënepakket met herbruikbaar maandverband en zeep dat per schooltrimester wordt betaald, een septische-putledigingsdienst met betaling in termijnen, en een techniek om fecaal slib in latrines te verwerken.
Van eerste verkoop naar volwaardig bedrijf
Twee jaar later zijn de resultaten terug te zien. Vijf bedrijven die WASEU begeleidt zetten samen in twee maanden UGX 24,36 miljoen (ongeveer US$ 6.500) om en bedienden daarmee 22 scholen.
OKA Detergent Products van Thomas verkocht voor UGX 12 miljoen aan schoonmaak- en ontsmettingsdiensten aan zeven scholen en hotels. Brilliant Sanitation van Mutebi Yassin leegt putten bij 11 scholen. Unimax Sanitation Solutions breidde uit naar putlediging, onderhoud van boorputten, vloeibare zeep en putdeksels.Nicobine Matt Services legt leidingen aan, installeert watertanks en werkt inmiddels ook in Kamwenge en Rwimi. Kufabas Plumbing installeerde twee boorputten en vijf watertanks.
Van startende ondernemer naar zakelijke dienstverlener
Een zesde bedrijf, Kleanova Sanitation in Fort Portal, laat de volgende stap zien. Het bedrijf heeft een duidelijke merkidentiteit ontwikkeld, werkt met modelcontracten en verstrekt betaalbewijzen. Met een eigen zuigwagen leegt het nu dagelijks septische putten en latrines bij zakelijke klanten.
Deze periode huurden vier organisaties – het Aquaya Institute, IRC, Water For People en Kabarole Research Centre – rechtstreeks door WASEU ondersteunde bedrijven in. Een mooie toets voor de markt: klanten die betalen zonder dat het project er tussen zit. Acht bedrijfscoaches van WASEU geven via korte lijnen gratis advies en werken toe naar een pijplijn van 40 bedrijven in beide districten.
Groeikansen voor WASH-ondernemers in Uganda
WASEU brengt deze ondernemers ook in contact met een groter podium. In april 2026 vertegenwoordigde de organisatie het programma op de eerste Majipreneurs Summit in Nairobi, waar 170 WASH-ondernemers, waterbedrijven en investeerders bijeenkwamen. Samen met CEWAS brengt WASEU nu ook ruim 200 bedrijven in kaart voor het eerste Oegandese WASH Entrepreneurship Sector Report.
Er is nog werk aan de winkel. Vrouwen zijn nog altijd ondervertegenwoordigd onder WASH-ondernemers in de districten, en toegang tot financiering blijft een drempel. Daarom werkt het programma ook met microfinancieringsinstellingen aan passende kredietproducten. Maar de richting is duidelijk. In Kabarole en Bunyangabu zijn de mensen die het water straks laten stromen al volop aan de slag.
Meer weten over WASH, Learn & SHARE?
Ontdek hoe schoon drinkwater het dagelijks leven verbetert op scholen en in gemeenschappen in Oeganda.
Meer weten over onze waterprojecten?
Van huishoudens in Bangladesh en Nepal and tot scholen in afgelegen dorpen in Ethiopië — elk Made Blue waterproject brengt duurzaam schoon drinkwater voor iedereen een stap dichterbij.
Leer meer over onze projecten en de impact die we samen maken:
Bangladesh: Mini netwerken voor huishoudens
In Bangladesh gaan mini waternetwerken 33.670 mensen direct toegang tot schoon drinkwater geven.
Lees meerOeganda: Wash, Learn & Share
In dit vervolg op het Wash & Learn in Oeganda leggen we nog meer nadruk op duurzaamheid en het delen van kennis, met een centrale rol voor meisjes, vrouwen en lokale ondernemers.
Lees meerOeganda: Wash & Learn
Samen met de lokale bevolking bedenken we wateroplossingen die voor hen goed werken. Vrouwen staan hierbij centraal.
Lees meerSierra Leone: Water voor een gezonde start
In Sierra Leone helpen we jonge en aanstaande moeders en hun kinderen gezond en veilig te leven door te investeren in voorzieningen voor gezondheidscentra.
Lees meerMalawi: Madzi voor Malawi
In Malawi hebben meer dan 7 miljoen mensen gebrek aan schoon water. Met het bouwen en repareren van waterpunten gaan wij hier verandering in brengen.
Lees meerFinanciering voor WASH-ondernemers
Één op de vier waterpunten op het platteland in Afrika is buiten werking, doordat commerciële prikkels voor reparatie ontbreken. Daar willen we wat aan doen.
Lees meerDraag bij aan Schoon drinkwater
met jouw organisatie
Wij zijn de Made Blue Foundation.
Onze missie: schoon drinkwater voor iedereen.
Help jij mee om onze missie te bereiken?
Dat kan op meer manieren dan je denkt.